Triển lãm tranh của họa sĩ Phan Cẩm Thượng và cái gốc văn hóa

Triển lãm tranh của họa sĩ Phan Cẩm Thượng đã khai mạc hôm 14/4 tại địa điểm The Muse Artspace 47 Tràng Tiền, Hoàn Kiếm, Hà Nội, trưng bày đến 9/5/2022.

Phan Cẩm Thượng sinh năm 1957, tốt nghiệp Đại học mỹ thuật Việt Nam năm 1984, trong dòng lịch sử hội họa Việt, có thể xếp ông vào thế hệ các họa sỹ thời kỳ Đổi Mới. Theo cách hiểu, những họa sỹ được xếp vào dòng lịch sử hội họa thế giới là những họa sỹ đại diện cho một phong trào sáng tạo nên cái gì mới, còn đối với dòng lịch sử hội họa dân tộc Việt, tạm tính từ đầu thế kỷ 20, thì thông thường, họa sỹ đó một tạo hình nghệ thuật riêng, và có tiếng nói đại diện cho lối sống, cho tư duy, cho một thời kỳ hoặc đặc trưng văn hóa. Phan Cẩm Thượng đã viết nghiên cứu nghệ thuật cho nhiều họa sỹ khác, nhưng ông lại không đặt chính mình vào dòng chảy hội họa Việt. 

Tranh Phan Cẩm Thượng có tạo hình riêng biệt, không trùng với bất kỳ họa sỹ nào đang và đã từng vẽ, được rằng tạo hình riêng theo từng nét bút, đi ra từ tất cả các thành tố tạo nên một người họa sỹ. 

Mỗi một họa sỹ đều có một cội nguồn văn hóa. Cái gốc văn hóa ấy quyết định cách nhìn trong nghệ thuật của họ như một phẩm chất tự nhiên. Với ông Thượng thì đó là văn hóa cổ. 

Tranh ông Thượng đa số là một khổ giấy dó 60x120cm, từ những tờ giấy dó đã để 20 năm nọ độ ẩm khiến những nét bút mềm và màu quyện vào giấy. Những bức tranh trong triển lãm này mang cảm hứng từ những nhân vật trong thế kỷ thứ 17, cùng các tập tục trang phục và mật mã văn hóa ẩn chứa bên trong. 

Bố cục tranh hầu hết là vô hướng, và “ngẫu hứng trong có lý”. Đôi khi là những tà áo bay ngược xuôi, những chân tay mọc ra từ trong tà áo ở những chỗ bất thường, trông có vẻ lạ lùng nhưng đều là những sự tính toán về cân bằng thị giác. 

Ông Thượng dùng hệ màu tự nhiên trên giấy dó, các hòa sắc ưa thích là màu của củ nâu, màu hồng gạch, vàng già, vàng nghệ, màu đen của mực tàu, đâu đó là xanh thái thanh lam, xanh ngọc phỉ thúy… trong một bản hòa sắc mang tính thẩm mỹ dân tộc, làm hiển hiện lên trong mắt ta điều gì đó thân quen nhưng lại đã từ lâu không thấy, thành thử nó có vẻ ấm áp và dịu dàng. 

Nội dung có tính chất văn hóa cổ, sử dụng hệ màu tự nhiên, nhưng tổng hòa lại mang chiều hướng hiện đại, mới - chứ không hề cũ. 

Một số tác phẩm trong triển lãm:

1.Tên tác phẩm: Nàng ấy

 

Năm sáng tác: 2021

Chất liệu: Màu tự nhiên trên giấy Dó.

Kích thước: 60x120cm

“Ở Bút Tháp thường có những nhà sư trẻ tuổi tham gia phục dịch cho hoàng tộc Lê Trịnh khi tới chùa hành lễ. Họ cũng có khao khát dục vọng như người thường. Bức họa vẽ cô cung phi tự cởi bỏ xiêm y, xung quanh là những nhà sư” – Trích bút ký của Phan Cẩm Thượng.

Cái khó trong việc vẽ giấy dó là sử dụng các khoảng trắng, trắng mà không trống. Tạo hình của ông Thượng cho phép người phụ nữ khỏa thân ở phía giữa tranh có cảm giác đầy đủ các khối trên da thịt chỉ hoàn toàn bằng việc đi nét mà không cần nhấn đậm nhạt. Cô gái có một dải lụa màu xanh trên ngực, là một tập tục buộc ngực của phụ nữ quyền quý xưa. Trên cơ thể cô mang những hình vẽ hoa văn trang trí rồng phượng là một chi tiết hư cấu của họa sỹ. 

2.Tên tác phẩm: Con rồng

 

Năm sáng tác: 2021

Chất liệu: Màu tự nhiên trên giấy Dó.

Mơ mộng và ẩn dấu cũng là một trong các tính cách đặc trưng của tranh Phan Cẩm Thượng. Những tà áo phượng bay lên che bớt một phần thân thể của cô gái, khiến bức tranh có cảm giác như đang lơ lửng trong không trung, không hiện thực. Bức tranh không xuất hiện hình ảnh ông vua, mà chỉ có tấm áo bào thêu rồng và cô cung nữ. Vua có nhiều cung nữ, cung phi có tới hàng trăm người, không phải ai cũng may mắn được vua lâm hạnh (tới ngủ). Nỗi cô đơn, sự buồn bã nơi cung cấm và niềm khao khát thông thường của người phụ nữ. 

Hòa sắc của tranh này cân bằng trong sự kết hợp giữa hai màu chính là màu gạch và màu tím nhạt, một cách tự nhiên là bản phối của sự chân phương và sang trọng. 

12.Tên tác phẩm: Quận chúa áo xanh

 

Năm sáng tác: 2021

Chất liệu: Màu tự nhiên trên giấy Dó.

Kích thước: 60x120cm

Quận chúa Lê Thị Ngọc Duyên và quận chúa Trịnh Thị Ngọc Cơ thuộc hoàng tộc Lê- Trịnh được thờ ở chùa Bút Tháp. Hai cô đều là con gái của hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc, được thờ hai bên bà Trúc. Bức họa vẽ về cảnh quận chúa Ngọc Cơ áo xanh thêu phượng, phía sau là quận chúa Ngọc Duyên đội mũ, thân trần – phần nào là thân phận của quý tộc thế kỷ 17 “gửi thân tâm vào cửa Phật”. 

Hòa Bình 


Tin tức liên quan

Triển lãm “Gốm Sài Gòn” 2020 - Độc đáo ngôn ngữ của hỏa biến
Triển lãm “Gốm Sài Gòn” 2020 - Độc đáo ngôn ngữ của hỏa biến

Triển lãm “Gốm Sài Gòn” khai mạc sáng 4/1 và kéo dài đến hết ngày 15/1 tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, trưng bày 170 tác phẩm độc đáo của 7 tác giả.
Những cảm xúc bằng màu từ cây cọ Trần Thị Trường
Những cảm xúc bằng màu từ cây cọ Trần Thị Trường

Chỉ một thời gian rất ngắn, bỗng nhiên, giờ đây nhà văn Trần Thị Trường quay về với hội họa giá vẽ, với lối vẽ hiện thực và ấn tượng.
Hoạ sĩ Lê Linh: Tôi không đóng kịch, không lừa dối độc giả, khán giả
Hoạ sĩ Lê Linh: Tôi không đóng kịch, không lừa dối độc giả, khán giả

Một cuộc trao đổi chi tiết về những rắc rối quanh “Trạng Tí phiêu lưu ký” của Ngô Thanh Vân, phim điện ảnh đã đưa các nhân vật “Thần đồng Đất Việt” lên màn ảnh rộng.
Hoạ sĩ Nguyễn Hoài Hương với giấc mơ sơn mài không huyền thoại hoá
Hoạ sĩ Nguyễn Hoài Hương với giấc mơ sơn mài không huyền thoại hoá

Bên lề toạ đàm “Giấc mơ sơn mài” vừa diễn ra ngày 24/3 tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, hoạ sĩ Nguyễn Hoài Hương cho hay, sơn mài tốn kém thật nhưng cũng rất sang trọng, cao quý.
Ẩn số nguyên mẫu áo dài trong tranh của họa sĩ Lâm Đức Mạnh
Ẩn số nguyên mẫu áo dài trong tranh của họa sĩ Lâm Đức Mạnh

Chất hoài niệm luôn thường trực trên gương mặt các thiếu nữ và trong tranh Lâm Đức Mạnh, dù đó là những cô thiếu nữ rạng ngời, lãng mạn giữa vườn xuân.

Bình luận
Đã thêm vào giỏ hàng